काठमाडौं – नेपालमा बाढीका कारण केही जलविद्युत् आयोजना प्रभावित भए पनि विद्युत् निर्यातबाट हुने आम्दानीमा वृद्धि भएको छ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को असोज महिनामा भारततर्फ विद्युत् बिक्री गरेर ५ अर्ब ९२ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार गरेको छ। यसैबीच, रोकिएको बंगलादेशतर्फको ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात पनि पुनः सुरु भएको छ।
ADVERTISEMENT
प्राधिकरणको भार प्रेषण केन्द्रका अनुसार असोज महिनामा भारततर्फ ६३ करोड ३९ लाख ८६ हजार युनिटभन्दा बढी विद्युत् निर्यात गरिएको छ। विद्युत् बिक्रीबाट भएको कारोबार रकम गत वर्षको असोजको तुलनामा ९६ करोड २० लाख रुपैयाँले बढी हो। गत वर्षको असोजमा भारततर्फ विद्युत् निर्यातबाट ४ अर्ब ९६ करोड ३० लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको थियो।
त्यस्तै, चालु आर्थिक वर्षको भदौमा विद्युत् निर्यातबाट ५ अर्ब ९ करोड २५ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको थियो। भदौको तुलनामा असोजमा निर्यात कारोबार ८३ करोड २५ लाख रुपैयाँले बढेको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिना साउन, भदौ र असोजमा विद्युत् निर्यातबाट कुल १६ अर्ब १५ करोड १३ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
ADVERTISEMENT
असोजमा भारततर्फ निर्यात गरिएको विद्युत् द्विपक्षीय बिक्री सम्झौताअन्तर्गत हरियाणा र बिहार राज्यमा बिक्री गरिएको थियो। बाँकी विद्युत् भारतीय ऊर्जा विनिमय बजारको डे-अहेड तथा रियल टाइम बजारमार्फत प्रतिस्पर्धी दरमा बिक्री गरिएको थियो। प्राधिकरणका अनुसार असोजमा भारततर्फ निर्यात भएको कुल विद्युत्मध्ये करिब दुई तिहाइ द्विपक्षीय सम्झौताअनुसार र बाँकी ऊर्जा विनिमय बजारमार्फत बिक्री गरिएको हो।
यसैबीच, रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीका कारण त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले त्रिशूली र चिलिमे जलविद्युत् केन्द्रमा क्षति पुर्याएपछि रोकिएको बंगलादेशतर्फको विद्युत् निर्यात पुनः सुरु भएको छ। भारतको प्रसारण प्रणाली प्रयोग गरी बंगलादेशमा हुँदै आएको ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात कात्तिक ६ गते साँझदेखि पुनः सञ्चालनमा आएको प्राधिकरणले जनाएको छ।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार त्रिशूली, देवीघाट र चिलिमे जलविद्युत् केन्द्रको सट्टा सोलु, काबेली–१ र तल्लो मोदी जलविद्युत् केन्द्रबाट उत्पादित विद्युत् बंगलादेश तथा भारतको हरियाणातर्फ निर्यात गर्न अनुमति प्राप्त भएको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र बंगलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्डबीच भएको पाँचवर्षीय सम्झौताअनुसार हरेक वर्ष जुन १५ देखि नोभेम्बर १५ सम्म दैनिक ४० मेगावाट विद्युत् बंगलादेशमा निर्यात गरिँदै आएको छ।
त्यस्तै, भारतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणबाट थप ३१ मेगावाट विद्युत् निर्यातको अनुमति प्राप्त भएको छ। यससँगै भारततर्फ विद्युत् निर्यात गर्न स्वीकृति प्राप्त कुल क्षमता करिब १ हजार १७९ मेगावाट पुगेको छ।
प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले बाढीका कारण केही आयोजनाको उत्पादन बन्द भए पनि अन्य आयोजनाबाट विद्युत् निर्यातलाई निरन्तरता दिन सकिएको बताएको छ। बंगलादेशतर्फ निर्यात पुनः सुरु हुनु र भारततर्फ निर्यात क्षमता विस्तार हुनु नेपालको विद्युत् व्यापारका लागि महत्त्वपूर्ण उपलब्धि भएको उनको भनाइ छ।
विद्युत् निर्यातमा भएको वृद्धिले वर्षायाममा उत्पादन हुने अतिरिक्त विद्युत्को बजार व्यवस्थापनमा सहयोग पुग्ने र क्षेत्रीय विद्युत् व्यापार विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ।
