एजेन्सी – लेबर पार्टी १४ वर्षपछि बेलायतमा सत्तामा फर्कन लागेको छ । लेबर पार्टीले सरकार गठनका लागि आवश्यक ३ सय २६ सिटको सङ्ख्या पार गरेको छ ।
ADVERTISEMENT
केयर स्टाररको नेतृत्वमा लेबर पार्टी सन् १९९७ को ठूलो विजयतर्फ अघि बढिरहेको छ । लेबर पार्टीले हालसम्म ४११ सिट जितेको छ भने वर्तमान प्रधानमन्त्री ऋषि सुनकको कन्जरभेटिभ पार्टीले हालसम्म १ सय १९ सिट मात्र जित्न सकेको छ ।
ADVERTISEMENT
बेलायतको नयाँ प्रधानमन्त्री लेबर पार्टीका केयर स्टारमर हुनेछन् । स्टाररलाई जेरेमी कोर्बिनको स्थानमा २०२० मा लेबर पार्टीको नयाँ नेता चुनिएको थियो। कन्जरभेटिभ पार्टीको इतिहासमा यो सबैभन्दा नराम्रो हार हो ।
सन् २०१९ को चुनावमा कन्जरभेटिभ पार्टीले ६५० सिट भएको संसदमा ३६४ सिट जित्यो र बोरिस जोनसन प्रधानमन्त्री बने। अघिल्लो पटकको तुलनामा ४७ सिट बढेको थियो । तर यसपटक अवस्था बिल्कुल उल्टो छ ।
बेलायतमा सरकार बनाउन ३ सय २६ सिटको आँकडा पार गर्नुपर्नेछ । २०१९ को चुनावमा विपक्षी लेबर पार्टीको सिट संख्या २०३ पुगेको थियो । लेबर पार्टीले पनि धेरै परम्परागत सिट गुमाएको छ ।
लेबर पार्टीको सबै भन्दा ठूलो जित
दि एक्जिट पोलको भविष्यवाणी सही साबित भयो भने केयर स्टारर ४१० लेबर सांसदसहित प्रधानमन्त्री बन्नेछन्। यो जित सन् १९९७ मा टोनी ब्लेयरको ऐतिहासिक जितभन्दा केही कम हो।
लेबर पार्टीले ३० वर्षअघि अर्थात् १९९७ मा अहिलेसम्मकै ठूलो जित हात पारेको थियो । त्यसबेला लेबर पार्टीका नेता टोनी ब्लेयर थिए र यसले ४१९ सिट जितेको थियो भने कन्जरभेटिभ पार्टी १६५ सिटमा सिमित भएको थियो ।
एक्जिट पोलका अनुसार लेबर पार्टीले यस पटक ४१० सिट प्राप्त गरेको छ अर्थात् १९९७ को तुलनामा नौ सिट मात्र कम छ । चुनावी नतिजामा लेबर पार्टीले ४१९ सिटभन्दा बढी सिट प्राप्त गरेमा यो अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो जित हुनेछ । यसको मतलब केयर स्टाररले टोनी ब्लेयरको १९९७ को जितको कीर्तिमान तोड्नेछन्।
लिबरल डेमोक्र्याट यस चुनावमा तेस्रो स्थानमा हुन सक्छ, जसले टज्ञ सिट जित्ने अनुमान गरिएको छ। एक्जिट पोलका अनुसार स्कटिस नेसनल पार्टीको सिट संख्या १० मा आउन सक्छ भने रिफर्म युकेले १३ सिट पाउने अनुमान गरिएको छ ।
ऋषि सुनकले हार स्वीकारे
बेलायती प्रधानमन्त्री तथा कन्जरभेटिभ पार्टीका नेता ऋषि सुनकले हार स्वीकार गरेका छन् । उनले लेबर पार्टीका नेता कियर स्टाररलाई पनि विजयको लागि बधाई दिएका छन्।
उनले भने, ‘बेलायतका जनताले सम्मानजनक निर्णय गरेका छन् । यसबाट धेरै कुरा सिक्न आवश्यक छ। हारको जिम्मेवारी लिन्छु । ऋषि सुनकले योर्कशायरको रिचमण्ड सिट कायम राखेका छन् । आफ्नो सिट जितेर उनले भने, ‘निर्वाचनमा लेबर पार्टीले जितेको छ । मैले कियर स्टाररलाई उनको जितमा बधाई दिएँ।’
कन्जरभेटिभ पार्टीका नेताहरूले चुनावमा आफ्नो पार्टीको कमजोर प्रदर्शनको लागि खुलेर आलोचना गरिरहेका छन्। ४४ वर्षीय ऋषि सुनक सन् २०२२ को अक्टोबरमा बेलायतको प्रधानमन्त्री बनेका थिए । ऋषिका आमाबाबु भारतीय मूलका हुन् र उनी बेलायतको पहिलो गैर-गोरा प्रधानमन्त्री बने।
सन् २०१९ मा कन्जरभेटिभ पार्टीबाट सांसद चुनिएकी देहेना डेभिडसनले एक्जिट पोलको नतिजापछि १४ वर्ष सत्तामा रहेर कुनै पनि सरकारको चुनाव जित्नु ‘असाधारण’ भएको बताइन्।
डेभिसन यसपटक चुनाव लडिरहेका छैनन्। उनी भन्छिन् कि उनको पार्टीको “सबैभन्दा ठूलो गल्ती यो हो कि यो सत्तामा बस्ने बानी परेको छ।” उनले सुझाव दिए कि केही कन्जरभेटिभ सदस्यहरूले “ऐनामा हेर्नु आवश्यक छ” र “कुनै हदसम्म जिम्मेवारी स्वीकार्नु पर्छ”।
पूर्व बेलायती क्याबिनेट मन्त्री तथा कन्जरभेटिभ पार्टीका नेता सर रोबर्ट बकल्याण्डले आफ्नो पार्टीको आलोचना गरेका छन् । सर रोबर्ट बकल्याण्ड आज पराजित हुने पहिलो टोरी (कन्जरभेटिभ) नेता हुन् र उनको पार्टीमा धेरैले “उनीहरू चुनिएका काममा ध्यान केन्द्रित गर्नुको सट्टा “व्यक्तिगत एजेन्डा र कार्यालयका लागि प्रतिस्पर्धा” मा केन्द्रित छन्।
बीबीसीसँग कुरा गर्दै सर रोबर्टले आफू “प्रदर्शन कलाको राजनीतिबाट दिक्क भएको” बताए। उनले भने, “मैले कन्जरभेटिभ पार्टीका मेरा सहकर्मीहरूलाई पोष्ट गरेको, भडकाऊ लेख लेखेको र मूर्ख कुराहरू गरेको देखेको छु। यी चीजहरू थिए जसको लागि तिनीहरूसँग कुनै प्रमाण थिएन।
पूर्व बेलायती शिक्षामन्त्री र कन्जरभेटिभ नेता निकी मोर्गनले बीबीसी रेडियो ४ र ५ लाइभलाई भने, “आजको रात कन्जरभेटिभ पार्टीका लागि निकै पीडादायी रात हो।” उनले भने, “भूमि शून्यबाट चुनाव जितिन्छ भन्ने मेरो विश्वास छ। हामीले त्यो दिशामा नलागेर लामो समयसम्म चुनाव लडेका छौं।”
१४ वर्षपछि लेबर पार्टी सत्तामा फर्कियो
यदि यी एक्जिट पोल सही साबित भएमा यो लेबर पार्टीका लागि ठूलो परिवर्तन हुनेछ ।
ओपिनियन पोलले दावी गरे अनुसार कन्जरभेटिभहरूले आफूहरू पूर्ण रूपमा मेटिनेछन् भन्ने महसुस नगरेको हुन सक्छ, तर उनीहरूले पक्कै पनि यो उनीहरूको सबैभन्दा खराब प्रदर्शन हुनेछ भन्ने आशा गरेका थिए।
तर एक्जिट पोलमा देखाइएको सिटको अनुमान अनुसार कन्जरभेटिभ पार्टीले २४१ सिट गुमाउनु परेको छ, जुन उनीहरुका लागि ठूलो झट्का हो ।
२०१० पछि, लेबर उम्मेद्वारहरू डाउनिङ स्ट्रिटमा पुग्नेछन् र कन्जरभेटिभहरूले अगाडिको बाटोलाई गम्भीरतापूर्वक विचार गर्न आवश्यक हुनेछ।
पूर्व महान्यायाधिवक्ता सर रोबर्ट बकल्याण्ड प्रारम्भिक चुनावी नतिजामा पराजित हुने पहिलो कन्जरभेटिभ सांसद हुन्। उनले बीबीसीलाई आफ्नो पार्टीले “चुनावको युद्ध” को सामना गरिरहेको र लेबरको सम्भावित विजय “परिवर्तनको लागि ठूलो भोट” हुने बताए।
लिबरल डेमोक्र्याट नेता सर एड डेभी, जसको पार्टी तेस्रो हुन सक्छ, भने “यो हाम्रो पुस्ताको उत्कृष्ट परिणाम हुनेछ जस्तो देखिन्छ।”
केयर स्टारमर को हुन्?
कियर स्टारर अप्रिल २०२० मा लेबर पार्टीको नयाँ नेता चुनिए। स्टारर ६१ वर्षका छन् । यसअघि जेरेमी कोर्बिनले बेलायतमा विपक्षी लेबर पार्टीको नेतृत्व गर्दै आएका थिए । पेशाले वकिल रहेका स्टारमर सन् २०१५ मा पहिलो पटक सांसद बनेका थिए ।
लेबर पार्टीको नेताका लागि भएको चुनावमा स्टारमर पहिलो चरणको मतगणनामा ५० प्रतिशतभन्दा बढी मतले अगाडि थिए।
लेबर पार्टीको नेता बनेपछि स्टारमरले भनेका थिए, ‘उनको उद्देश्य यो महान् पार्टीलाई नयाँ आशा र आत्मविश्वासका साथ नयाँ युगमा लैजाने थियो ।
पार्टीले जारी गरेको भिडियो सन्देशमा उनले भने, ‘म निर्वाचित हुनु मेरो लागि गौरव र सम्मानको कुरा हो र समय आएपछि मजदुर पार्टीले फेरि एकपटक देशको सेवा गर्न सक्नेछ भन्ने विश्वास लिएको छु । सरकार बनाएर ।”
२०१५ मा, स्टारर उत्तर लन्डनको होबर्न र सेन्ट प्यानक्रसका लागि सांसद बने।
उनले पूर्व लेबर नेता जेरेमी कोर्बिनको फ्रन्टबेन्च टोलीमा ब्रेक्सिट सचिवको रूपमा सेवा गरे, जहाँ उनले दोस्रो ब्रेक्सिट चुनावलाई विचार गर्न आह्वान गरे। ब्रेक्सिट भनेको बेलायतलाई युरोपेली संघबाट अलग गर्ने प्रक्रिया थियो।
२०१९ को आम चुनावमा पार्टीको ठूलो पराजयपछि सर कियर स्टारर लेबर नेताको पदमा चुनाव लडे र २०२० मा पार्टीको नेता बने। आफ्नो विजयपछिको भाषणमा उनले लेबरलाई “आत्मविश्वास र आशाका साथ नयाँ युगमा लैजाने” बताए।
