काठमाडौं – रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विट्कोफबीच युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने सम्भावना, शान्ति वार्ता पुनः सुरु गर्ने विषय तथा रुस–अमेरिकाबीच आर्थिक सहकार्य विस्तारबारे छलफल भएको छ। रुसको सेन्ट पिटर्सबर्गमा भएको भेटवार्ता झन्डै तीन घण्टा चलेको थियो।
क्रेमलिनका विदेश नीति सल्लाहकार युरी उशाकोभका अनुसार भेटवार्ता विस्तृत र खुला रूपमा भएको थियो। यो पुटिन र विट्कोफबीचको नवौँ सम्पर्क भएको पनि उनले बताएका छन्। उनका अनुसार छलफलले रुसी र अमेरिकी राष्ट्रपतिबीच भइरहेको संवादलाई थप सहयोग पुर्याएको छ।
ADVERTISEMENT
नोभेम्बर १० आसपास त्रिपक्षीय वार्ताको प्रस्ताव
भेटवार्ताको मुख्य विषय युक्रेनमा जारी युद्ध र त्यसको समाधानका लागि सम्भावित कूटनीतिक पहल रहेको थियो। उशाकोभका अनुसार पुटिनले रुसी सेनाले युक्रेनका सैन्य तथा औद्योगिक संरचनामा प्रभावकारी आक्रमण गरिरहेको र युद्धमैदानमा रणनीतिक अग्रता कायम राखेको दाबी गरेका थिए।
ADVERTISEMENT
पुटिनले रुस, अमेरिका र युक्रेनबीच नोभेम्बर १० आसपास त्रिपक्षीय वार्ता पुनः सुरु गर्न मस्को सामान्यतः तयार रहेको संकेतसमेत दिएका छन्। प्रस्तावित वार्तामा युद्ध अन्त्य गर्ने उपाय, समाधानका प्रमुख अवरोध र युद्धपछि रुस तथा युक्रेनको सुरक्षा व्यवस्था कसरी सुनिश्चित गर्ने भन्ने विषयमा छलफल हुने बताइएको छ।
तर, वार्ता कहिले र कुन आधारमा अघि बढ्छ भन्ने विषय अझै निश्चित भइसकेको छैन। सुरक्षा प्रत्याभूति र शान्ति सम्झौताका सर्तमा देखिएका मतभेद समाधानका लागि प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेका छन्।
युरोप र युक्रेनका प्रस्तावप्रति रुसको असन्तुष्टि
भेटका क्रममा विट्कोफले ओस्लोमा भएको छलफलबाट अघि आएका युरोपेली देशहरू र युक्रेनका नयाँ प्रस्तावबारे पुटिनलाई जानकारी गराएका थिए।
तर, उशाकोभका अनुसार मस्कोले ती प्रस्तावलाई युद्ध समाधानको आधारका रूपमा खासै प्रभावकारी मानेको छैन। यसले युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने विषयमा रुस र युक्रेनलाई समर्थन गर्दै आएका पश्चिमी देशहरूबीच मतभेद कायमै रहेको संकेत गर्छ।
यसैबीच, भेटवार्तामा सहभागी हुने अपेक्षा गरिएका जेरेड कुशनर स्वास्थ्यसम्बन्धी कारणले सेन्ट पिटर्सबर्ग जान नसकेको रुसी पक्षले जनाएको छ।
मानवीय विषयमा पनि छलफल
पुटिन र विट्कोफबीचको छलफलमा हबर्डको रिहाइको विषय पनि समेटिएको थियो। रुसी विवरणअनुसार, हबर्डलाई अमेरिकातर्फ फर्काउन सेन्ट पिटर्सबर्गस्थित पुल्कोभो विमानस्थलमा विट्कोफको जिम्मा लगाइएको थियो।
विट्कोफले उक्त कदमलाई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र अमेरिकी जनताले सकारात्मक रूपमा लिने बताएका थिए।
त्यसैगरी, पुटिनले विट्कोफमार्फत ट्रम्पलाई शुभकामना सन्देश पठाउन आग्रह गरेका थिए। उनले मेलानिया ट्रम्पले मानवीय क्षेत्रमा गरेको प्रयासप्रति पनि प्रशंसा व्यक्त गरेका थिए। विशेषगरी अलेश्की क्षेत्रको अवस्थासँग सम्बन्धित मानवीय प्रयासको उनले उल्लेख गरेको उशाकोभले बताएका छन्।
रुस–अमेरिकाबीच आर्थिक सहकार्य विस्तारको चर्चा
युक्रेन युद्धबाहेक पुटिन र विट्कोफबीच रुस र अमेरिकाबीच ठूला संयुक्त आर्थिक परियोजना सञ्चालन गर्ने सम्भावनाबारे पनि छलफल भएको थियो।
उशाकोभले यस्तो सहकार्यबाट उल्लेखनीय अवसर सिर्जना हुन सक्ने बताएका छन्। यद्यपि, कुन क्षेत्रमा कस्ता परियोजना सञ्चालन गर्ने, कति लगानी हुने वा कहिलेदेखि कार्यान्वयन गर्ने भन्नेबारे विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन।
युक्रेन युद्धका कारण रुस र पश्चिमी देशहरूबीच तनाव कायम रहे पनि मस्को र वासिङ्टनबीच आर्थिक तथा कूटनीतिक संवादका सम्भावनाबारे छलफल भइरहेको यसले देखाउँछ।
पुटिन, ट्रम्प र सीबीच चीनमा सम्भावित भेटको चर्चा
भेटवार्तामा रुसी राष्ट्रपति पुटिन, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङबीच चीनमा त्रिपक्षीय भेटवार्ता हुन सक्ने सम्भावनाबारे पनि छलफल भएको थियो।
उशाकोभका अनुसार, सम्भावित भेटका लागि चिनियाँ पक्षले तयारी गरिरहेको छ। तर, भेटको मिति, स्थान र अन्तिम व्यवस्थाबारे औपचारिक निर्णय सार्वजनिक भएको छैन। परिस्थितिअनुकूल भएमा मात्र यस्तो भेट कूटनीतिक कार्यसूचीमा समावेश हुन सक्ने बताइएको छ।
शान्ति प्रक्रियाको भविष्य अझै अनिश्चित
पुटिन र विट्कोफबीचको भेटवार्ताले युक्रेन युद्धको समाधान खोज्न रुस र अमेरिकाबीच कूटनीतिक संवाद जारी रहेको देखाएको छ। रुसले नोभेम्बर १० आसपास त्रिपक्षीय वार्ता पुनः सुरु गर्न तयार रहेको संकेत दिए पनि युद्ध अन्त्य गर्ने सर्त, सुरक्षा व्यवस्था र युद्धमैदानको अवस्थासम्बन्धी मतभेदले वार्ता प्रक्रियालाई जटिल बनाउन सक्ने देखिन्छ।
प्रस्तावित वार्ता वास्तवमै हुन्छ कि हुँदैन र त्यसबाट ठोस परिणाम निस्कन्छ कि निस्कँदैन भन्ने विषय भने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।
