तीजको रौनक देशभर, शिव मन्दिरमा बिहानैदेखि भक्तजनको घुइँचो

काठमाडौं- नेपाली हिन्दु महिलाहरूको प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व हरितालिका तीज आज देशभर श्रद्धा र भक्तिभावका साथ मनाइँदैछ। तीजको अवसरमा काठमाडौं उपत्यकाका पशुपतिनाथसहित देशभरका विभिन्न शिव मन्दिरमा बिहानैदेखि पूजा तथा दर्शनका लागि भक्तजनको भीड लागेको छ।

हरेक वर्ष भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन मनाइने हरितालिका तीजमा महिलाहरूले भगवान् शिवको पूजा–आराधना गर्दै परिवारमा सुख, शान्ति, समृद्धि तथा दाम्पत्य जीवनको सफलताको कामना गर्ने परम्परा छ। यस अवसरमा महिलाहरू बिहानैदेखि स्नान गरी शुद्ध वस्त्र धारण गरेर शिवालय तथा विभिन्न धार्मिक स्थलमा पुग्ने गरेका छन्।

पूजाका क्रममा भगवान् शिवलाई बेलपत्र, धतुरो, फूल, अक्षता, फलफूललगायत विभिन्न पूजा सामग्री अर्पण गर्ने गरिन्छ। कतिपय महिलाले निराहार तथा निर्जल व्रत बसेर शिवको आराधना गर्ने परम्परा पनि छ।

धार्मिक मान्यताअनुसार हिमालयपुत्री पार्वतीले भगवान् शिवलाई पति रूपमा प्राप्त गर्न कठोर तपस्या र व्रत बसेको स्मरणमा हरितालिका तीज मनाउने गरिएको विश्वास छ। पार्वतीको त्यही तपस्या र अटल संकल्पलाई स्मरण गर्दै महिलाहरूले तीजमा व्रत तथा पूजा गर्ने गरेका हुन्।

तीज धार्मिक पर्वमा मात्र सीमित नभई नेपाली महिलाहरूको सांस्कृतिक अभिव्यक्तिको महत्वपूर्ण अवसरसमेत हो। तीजका गीत तथा नृत्यमार्फत महिलाहरूले आफ्ना सुख–दुःख, पीडा, पारिवारिक अवस्था र जीवनका अनुभव एकअर्कासँग साट्ने गरेका छन्। यसले आपसी आत्मीयता र सामाजिक सम्बन्धलाई समेत बलियो बनाउने विश्वास गरिन्छ।

तीजको अघिल्लो दिन ‘दर खाने’ परम्परा रहँदै आएको छ। माइती तथा आफन्तले छोरी–चेलीलाई बोलाएर विभिन्न परिकार खुवाउने, शुभकामना आदानप्रदान गर्ने तथा रमाइलो गर्ने चलन छ। यस्तो परम्पराले पारिवारिक सम्बन्ध र सामाजिक एकतालाई थप मजबुत बनाउने मान्यता छ।