मुख्य सचिव चयनमा ‘सक्षमता, समावेशिता र स्थिर नेतृत्व’ : ‘डा. पुष्कर नै सबैभन्दा उपयुक्त विकल्प !’

काठमाडौँ – मंसिर १० गतेदेखि वर्तमान मुख्य सचिव अनिवार्य अवकाशमा जाँदै गर्दा सरकारले नयाँ मुख्य सचिव छान्ने अन्तिम तयारी तीव्र बनाएको छ।

वरिष्ठता क्रममै रहेका दुई सचिव—रक्षा सचिव सुमन अर्याल र श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा सचिव डा. कृष्णहरी पुष्कर—मध्ये प्रशासनिक वृत्तमा अहिले पुष्करको नाम ‘सबैभन्दा उपयुक्त र तयार’ विकल्पका रूपमा उठिरहेकाले मन्त्रिपरिषद्को निर्णयलाई सबैले ध्यानपूर्वक हेरिरहेका छन्।

रक्षा सचिव अर्याल तथ्य–आधारित योजना, डिजिटल प्रवर्धन र प्राविधिक पक्षमा दखल राख्ने सक्षम अधिकारी मानिन्छन्। तर मुख्य सचिवको भूमिका प्रशासनिक समग्रता, अन्तर–मन्त्रालय समन्वय, नीति–कार्यान्वयन, आर्थिक–कूटनीतिक संवाद र संगठनात्मक नेतृत्वसँग प्रत्यक्ष जोडिएको हुन्छ। यी क्षेत्रमा अर्यालको अनुभव तुलनात्मक रूपमा सीमित रहेको मूल्यांकन गरिन्छ।

त्यसमाथि, मुख्य सचिव जस्तो दीर्घकालीन र नीति–निर्णयमा प्रभाव पार्ने पदका लागि कार्यकाल पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। यस हिसाबले डा. पुष्करसँग बाँकी रहेको पूर्ण तीन वर्षको कार्यकाल सरकारले दीर्घकालीन सुधार, संस्थागत स्थिरता र परिणाममुखी प्रशासनिक नेतृत्व सुनिश्चित गर्न ठूलो अवसरका रूपमा देखिन्छ।

डा. कृष्णहरी पुष्कर पछिल्ला वर्षहरूमा अध्ययनशील, व्यवहारिक, तथ्य–आधारित र सुधारमुखी सचिवका रूपमा उदाएका छन्। गृह प्रशासनमा बिताएको लामो समय, अर्थ मन्त्रालयको गहिरो समझ, बजेट, राजस्व व्यवस्थापनको प्रत्यक्ष अनुभव, श्रम मन्त्रालयमा कार्यगत सुधार र अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सम्बन्धमा देखाएको कूटनीतिक कौशल-यी सबैले उनलाई समग्र प्रशासन बुझ्ने ‘पूर्ण पेकाइज’ सचिवका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

उनको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको समावेशी सन्देश हो। तराई–मधेस समाजबाट मुख्य सचिव बन्ने संभावना पहिलोचोटि यत्तिकै बलियो बनेको छ, जसले मुलुकको समग्र प्रशासनिक संरचनामा सन्तुलन, विविधता र राष्ट्रिय सह–अस्तित्वको सकारात्मक संकेत दिने अपेक्षा राखिएको छ। समावेशीताको यो पाटो केवल प्रतीकात्मक मात्र नभई, संघीय संरचनामा सबै समुदायको विश्वास जोड्ने अवसरका रूपमा हेरिएको छ।

युवा पुस्ताबीच लोकप्रियता, सरल पहुँच, अनुसन्धान–आधारित निर्णयप्रति आग्रह, सेवाग्राहीमैत्री कार्यशैली, पारदर्शितामुखी सुधार र समन्वय क्षमतामा डा। पुष्करले देखाएको प्रभावकारिता पनि उनको पक्षमा बलियो आधार बनेको छ। मन्त्रालयहरूबीचको जटिल समन्वय, अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सम्झौता र स्थानीय सरकारले सामना गरिरहेका व्यावहारिक समस्यामा पनि उनले देखाएको नेतृत्व व्यापक रूपमा प्रशंसित छ।

सरकारका लागि मुख्य सचिव केवल बरीयताको पद होइन—नीति–निर्णयलाई चुस्त बनाउने, प्रशासनिक संयोजनलाई दिशा दिने र स्थिर शासन सञ्चालनको मेरुदण्ड निर्माण गर्ने जिम्मेवारी हो। त्यसैले अनुभवको चौडाइ, नीतिगत परिपक्वता, कूटनीतिक समझ, संगठनात्मक नेतृत्व र दीर्घकालीन कार्यकालका आधारमा डा. कृष्णहरी पुष्कर नै वर्तमान सन्दर्भमा सबैभन्दा व्यवहारिक, सक्षम र समावेशी विकल्पका रूपमा उदाएका छन्।

प्रशासनिक वृत्तका जानकारहरूको अभिमत छ—“बरीयतासँगै क्षमता, दूरदृष्टि र समावेशी सन्देश—यी सबै कारणले मुख्य सचिवका लागि डा। कृष्णहरी पुष्कर नै आज सरकारका लागि सबैभन्दा उपयुक्त निर्णय बन्न सक्छन्।”