परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको भारत भ्रमणः द्विपक्षीय सहकार्य विस्तारमा जोड

काठमाडौं – नेपालका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले भारतका विदेशमन्त्री एस। जयशंकर को निमन्त्रणामा जेठ २२ गतेदेखि भारतको औपचारिक भ्रमण सुरु गरेका छन् ।

भ्रमणका क्रममा जेठ २३ गते नयाँ दिल्ली मा दुई देशका विदेशमन्त्रीबीच द्विपक्षीय वार्ता भएको थियो। वार्तामा विकास सहकार्य, कनेक्टिभिटी, व्यापार तथा पारवहन, ऊर्जा, जनस्तरको सम्बन्धलगायत नेपाल–भारत सम्बन्धका समग्र पक्षको समीक्षा गरिएको थियो। साथै क्षेत्रीय तथा बहुपक्षीय चासोका विषयमा पनि विचार आदानप्रदान भएको थियो।

दुवै मन्त्रीले विभिन्न क्षेत्रमा भइरहेको द्विपक्षीय सहकार्यको प्रगतिप्रति सन्तोष व्यक्त गर्दै नवप्रवर्तन, स्टार्टअप, डिजिटल तथा वित्तीय प्रविधि, तालिम र क्षमता अभिवृद्धिका क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्ने सहमति जनाएका छन्। उनीहरूले नेपाल–भारतबीचको बहुआयामिक साझेदारीलाई थप सुदृढ बनाउँदै नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

वार्ताका क्रममा आपराधिक मामिलामा भारत–नेपाल पारस्परिक कानुनी सहायता सम्झौता (एमएलएए) कार्यान्वयनका लागि आवश्यक आन्तरिक प्रक्रिया पूरा भएकोमा स्वागत गरिएको छ। उक्त सम्झौताले सीमापार अपराधसम्बन्धी अनुसन्धान, अभियोजन तथा न्यायिक प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाउन सहयोग गर्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

द्विपक्षीय वार्तापछि भारतले सन् २०१५ को भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण सहयोगअन्तर्गत सम्पन्न ७२ वटा स्वास्थ्य संस्था तथा १२ वटा सांस्कृतिक सम्पदा क्षेत्रका परियोजना नेपाललाई हस्तान्तरण गरेको छ।

त्यसैगरी, सीमापार व्यक्तिगत विप्रेषणलाई सहज बनाउन भारतको युपीआई र नेपालको एनपीआईबीच पियर–टु–पियर आबद्धताको संयुक्त रूपमा शुभारम्भ गरिएको छ। साथै ‘भोइस फर्स्ट’ भाषा अनुवाद प्लेटफर्मका लागि राष्ट्रिय डिजिटल पूर्वाधार सहनिर्माण गर्न डिजिटल इंडिया भाषिनी र काठमाडौँ विश्वविद्यालय बीच समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको अवसरमा दुवै मन्त्री साक्षी बनेका थिए।

भ्रमणका क्रममा परराष्ट्रमन्त्री खनालले भारतका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभाल सँग पनि भेटवार्ता गरेको थियो।

मार्च २०२६ मा नेपालमा नयाँ सरकार गठन भएपछि परराष्ट्रमन्त्री स्तरमा भएको यो पहिलो भ्रमण हो। भारतको ‘नेबरहुड फर्स्ट’ नीति अन्तर्गत नेपाल प्राथमिक साझेदारका रूपमा रहेको उल्लेख गर्दै दुवै पक्षले नियमित उच्चस्तरीय संवादलाई निरन्तरता दिने र द्विपक्षीय साझेदारीलाई अझ सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।