ओलम्पिकका लागि कति तयार छ पेरिस ? किन चिन्तित छन् स्थानीय ?

बीबीसी – पेरिस ओलम्पिकको उद्घाटन समारोह अब केही घण्टामा सुरु हुँदैछ। चाखलाग्दो कुरा के छ भने खेललाई जनतासम्म पुर्‍याउन छुट्टै ठाउँ बनाउनुको सट्टा सहरको बिचमा आयोजना गरिँदै आएको छ ।

यस सन्दर्भमा, यो संस्करण एकदम फरक हुनेछ। नयाँ ठाउँहरू बनाउनुको सट्टा, पेरिस शहर आफैं एक स्थल बनेको छ। नयाँ पूर्वाधार निर्माणमा पैसा खर्च गर्नुको सट्टा विद्यमान पूर्वाधार सुधार गर्न र सहरका प्रसिद्ध स्थलहरूमा अस्थायी ठाउँहरू बनाउन बजेट प्रयोग गरिएको छ। बिचबल एक्शन विश्वभरका पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्ने एक ईन्जिनियरिङ् चमत्काररुपमा रहेको आईफल टावरको छेउमा हुनेछ ।

यस्तै ओलम्पिकको उद्घाटन समारोह सीन नदीमा हुनेछ। ओलम्पिकको इतिहासमै पहिलो पटक उद्घाटन समारोह स्टेडियम बाहिर हुनेछ । सीन नदीमा १०० वटा डुंगामा शयर गर्दै १० हजार खेलाडी एक विशेष स्थपमा पुग्नेछन् ।

शय वर्षपछि पेरिसमा ओलम्पिक फर्किएको छ । पेरिसले सय वर्षअघि अन्तिम ओलम्पिक आयोजना गरेको थियो। त्यसबेला विश्वव्यापी खेल आयोजना गर्ने विचार ठूलो मात्रामा शान्ति प्रवर्द्धन र विश्वलाई एकताबद्ध गर्ने उद्देश्यले थियो। विचार कायमै छ तर खेलकुदमा उत्कृष्टताको महत्त्व झनै बढेको छ।

शक्ति र महिमा देखाउने माध्यम

खेलकुद अहिले शक्ति परीक्षणको प्रभावकारी माध्यम बन्दै गएको छ । सन् १९२४ मा ४४ देशका ३ हजारभन्दा बढी खेलाडी पेरिस आएका थिए भने ‘सिटी अफ लाइट्स’ र ‘सिटी अफ फेसन’का नामले चिनिने पेरिसले यसपटक करिब ११ हजार खेलाडीलाई स्वागत गर्दैछ ।

‘हामीले ओलम्पिकलाई सहरको रूपान्तरणको गति बढाउने ठूलो अवसरको रूपमा देहेरेका थियौँ’, इमानुएल ग्रेगोइर, एक कार्यक्रम आयोजक र हालै पेरिसका सहरी योजना आदिका डेपुटी मेयर भन्छन् ‘हामीले सार्वजनिक स्थान, सार्वजनिक यातायात, नदी आदि परिवर्तन गरेका छौं। यदि खेलकुद नभएको भए यी सबै परिवर्तन हुन अझै एक वा दुई दशक लाग्ने थियो।’

स्थानीयका समस्या

तर, स्थानीयले यस्ता व्यवस्थाको मूल्य चुकाउनु परेको छ । ओलम्पिकको आयोजनाका कारण अहिले मानिसलाई सहरमा स्वतन्त्र रूपमा आवतजावत गर्न निकै गाह्रो भएको छ ।

अब सहरको एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा जान स्थानीयवासीले उचित कारण दिनुपर्ने र सो कारणमा पदाधिकारी चित्त बुझेपछि मात्रै अनुमति दिइनेछ ।

पेरिसका स्थानीय जोन भन्छन्, “नयाँ पेरिसमा प्रवेश गर्न तपाईंसँग बलियो कारण हुनुपर्छ। तपाईंले अनुरोध गर्नु पर्छ र यदि स्वीकृत भएमा तपाईंले क्यूआर कोड प्राप्त गर्नुहुनेछ, जसको साथ तपाईं शहरमा प्रवेश गर्नुहुनेछ।”

धेरै मानिसहरूलाई शहर छोड्न भनिएको छ, विशेष गरी खेल स्थान नजिकै बस्नेहरूलाई। ओलम्पिक स्थलहरू नजिकका भवनहरू अहिले आयोजकहरूले प्रयोग गरिरहेका छन्। अधिकांश सुरक्षाकर्मीले प्रयोग गरिरहेका छन् ।

उद्घाटन समारोहमा दुई लाख दर्शकलाई आयोजकले आमन्त्रण गरेको छ । केही चुनिएका बासिन्दा र स्थानीय खेल प्रशासकहरूलाई निमन्त्रणा पठाइएको छ।

खेल आयोजनामा ​​‘सर्कुलर इकोनोमी’ मोडलका आधारमा योजना बनाइएको छ । जसको अर्थ साझेदारी, भाडामा लिने, अवस्थित सामग्री नवीकरण गर्ने हो।

कम स्रोत, उत्तम उपयोग

खेलमा करिब २० लाख उपकरण प्रयोग हुने अनुमान छ । जसमध्ये १५ लाख या त भाडामा लिइएको वा खेलकुद महासंघले उधारोमा लिएको छ । प्रयोग गरिएका कम्प्युटर र प्रिन्टर पनि भाडामा लिएको छ ।

स्रोत साधनको राम्रो सदुपयोग गर्ने नीति अवलम्बन गर्दै फर्निचरको संख्या पनि शुरुमा आठ लाख रहेकोमा ६ लाखमा झरेको छ ।

विद्युतीय, हाइब्रिड र हाइड्रोजनबाट चल्ने सवारी साधनको प्रयोग गरिने र त्यसको संख्या अघिल्लो संस्करणको तुलनामा ४० प्रतिशतले घटाइएको छ । जेनेरेटरहरू पनि जैविक इन्धन, हाइड्रोजन वा ब्याट्रीबाट संचालित हुनेछन्।

ओलम्पिकका लागि ३५ प्रतिस्पर्धा स्थलहरूमध्ये दुईवटा मात्र पुनर्निर्माण भएका छन्। ती मध्ये एक एक्वाटिक्स सेन्टर हो, जुन काठ प्रयोग गरेर निर्माण गरिएको हो, ताकि कार्बन उत्सर्जन कम होस्।

आयोजना स्थलकाको सिटहरू पुन: प्रयोग गरिएको प्लास्टिकबाट बनेका छन् र यो रणनीतिक रूपमा शहरमा खेलकुद पूर्वाधारको अभाव भएको स्थानमा निर्माण गरिएको थियो।

लैङ्गिक समानता

पहिलो पटक १०,५०० खेलाडीमध्ये आधा महिला हुनेछन्, जुन लैङ्गिक समानता सुनिश्चित गर्ने दिशामा ठूलो कदम हो। टोकियोमा भएको पछिल्लो संस्करणमा कुल सहभागीको ४७.८ प्रतिशत महिला खेलाडी थिए।

१९७२ म्युनिख खेलहरूसम्म, महिला सहभागिता २० प्रतिशत भन्दा कम थियो। पेरिस खेलकुदको परम्परागत समापन समारोहमा पुरुष म्याराथनको सट्टा महिला म्याराथन हुनेछ, यस संस्करणमा ३२ मध्ये २८ खेलमा पुरुष र महिला दुवैले भाग लिनेछन्।