ललितपुर – नेपालको सूचना प्रविधि (आईटी) क्षेत्रलाई परम्परागत आउटसोर्सिङको दायराबाट माथि उठाउँदै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा उच्च मूल्यको प्रविधि साझेदारका रूपमा स्थापित गर्न कूटनीतिक र व्यावसायिक सहकार्य अपरिहार्य रहेकोमा विदेशी कूटनीतिज्ञ र नेपाली प्रविधि उद्यमीहरूले जोड दिएका छन् ।

नेपाल एसोसिएसन फर सफ्टवेयर एण्ड आईटी सर्भिसेस कम्पनीज (नास–आईटी) ले ललितपुरको सानेपास्थित हेरिटेज गार्डेनमा आयोजना गरेको ‘नास–आईटी एक्स्पो २०२६’ अन्तर्गत शनिवार भएको पहिलो दिनको प्यानलमा यस्तो धारणा व्यक्त गरिएको हो ।


ADVERTISEMENT

# #


‘पावरिङ नेपाल्स नेक्स्ट इकोनोमी’ मूल नाराका साथ सम्पन्न दुईदिने एक्स्पोमा ‘फ्रम नेपाल टु द वर्ल्ड’, ‘सेलेक्ट यूएसए’ र ‘स्ट्रङ्गर टुगेदर : बिल्डिङ नेपाल्स टेक इकोसिस्टम’ शीर्षकमा विभिन्न प्यानल छलफल भएका थिए । स्विट्जरल्यान्ड र युरोपेली संघका राजदूतदेखि अमेरिकी दूतावासका प्रतिनिधि तथा नेपाली प्रविधि उद्यमी सहभागी छलफलमा नेपालको सूचना प्रविधि क्षेत्रको अन्तर्राष्ट्रिय सम्भावना र घरेलु बजारको विकासका विषय उठाइएका थिए ।

एक्स्पोको पहिलो प्यानल ‘फ्रम नेपाल टु द वर्ल्ड : डिप्लोमेसी, टेक्नोलोजी एण्ड ग्लोबल ग्रोथ’मा नेपालका लागि बेलायतका राजदूत रोब फेन, स्विट्जरल्यान्डकी राजदूत डा. ड्यानियल म्युली मोन्टेलियोनी र युरोपेली संघका राजदूत चार्ल्स ह्वाइटली सहभागी थिए । नास–आईटीका उपाध्यक्ष विभूषण बिष्टले सहजीकरण गरेको सत्रमा प्रविधि, व्यापार र कूटनीतिबीचको अन्तरसम्बन्धबारे बहस भयो । उपाध्यक्ष बिष्टले नेपालको प्रविधि उद्योगलाई गुणस्तर र सेवामुखी ‘बुटिक टेक्नोलोजी हब’का रूपमा चिनाउँदै स्विट्जरल्यान्ड र बेलायतमा आयोजित रोड–शोबाट ३४ भन्दा बढी व्यावसायिक सम्पर्क स्थापित भई आम्दानीसमेत सुरु भएको जानकारी दिए ।


ADVERTISEMENT

#
#


छलफलमा युरोपेली संघका राजदूत चार्ल्स ह्वाइटलीले युरोपमा नेपाली आईटी सेवा र दक्ष जनशक्तिको ठूलो माग रहेको बताए । युरोपको ‘डिजिटल डिकेड’ योजनाअन्तर्गत सन् २०३० सम्म २ करोड दक्ष आईटी जनशक्ति आवश्यक पर्ने भए पनि करिब ५० लाख जनशक्ति अभाव हुने अनुमान रहेको उल्लेख गर्दै उनले नेपाली कम्पनीहरूका लागि यो सुनौलो अवसर भएको धारणा राखे । तर २७ देश र ५० करोड उपभोक्ता रहेको युरोपेली बजारमा तथ्यांक सुरक्षा, एआई ऐन र साइबर सुरक्षा ऐनजस्ता कडा नियम रहेकाले लक्ष्य निर्धारण गरी बजार प्रवेश गर्न उनले सुझाव दिए ।

नेपाल र युरोपेली संघबीचको द्विपक्षीय व्यापार ५० करोड युरोभन्दा कम रहेको अवस्थामा नेपाल विकासोन्मुख राष्ट्रमा स्तरोन्नति हुँदै गर्दा प्रविधि र डिजिटलाइजेसनमार्फत सम्बन्धलाई नयाँ ढंगले अघि बढाउनुपर्ने राजदूत ह्वाइटलीको भनाइ थियो । युरोपको ‘ग्लोबल गेटवे’ रणनीति हरित र ऊर्जा संक्रमण तथा शिक्षामा केन्द्रित रहेको र ती सबैमा प्रविधिको भूमिका बढेको उनले बताए । उनले परम्परागत आउटसोर्सिङभन्दा बाहिर निस्केर युरोपेली साना तथा मझौला उद्यमसँग ‘नियर–सोर डेलिभरी’ साझेदारी, संयुक्त लगानी (जोइन्ट भेन्चर), सह–उत्पादन विकास तथा एआई, साइबर सुरक्षा, डेटा सेवा, गुणस्तर परीक्षण र एनिमेसन क्षेत्रमा विशिष्टीकृत सहकार्य गर्न सकिने उल्लेख गरे । आगामी १० वर्षमा २२ अर्ब डलरको आईटी निर्यात र ५ लाख रोजगारी सिर्जना गर्ने नेपाल सरकारको लक्ष्य सार्थक बने युवा पलायन रोक्न मद्दत पुग्ने उनको विश्वास थियो ।

बेलायतका राजदूत रोब फेनले प्रविधि भर्चुअल क्षेत्र भए पनि विश्वास निर्माण र बजार विस्तारका लागि प्रत्यक्ष भेटघाट र रोड–शो अझै प्रभावकारी हुने बताए । लण्डनस्थित नेपाली दूतावास र नास–आईटीको सहकार्यले बेलायतका उत्कृष्ट क्षेत्रलाई नेपालको गतिशील आईटी क्षेत्रसँग जोड्न सफल भएको उनले उल्लेख गरे । राजदूत फेनले नेपाल अब केवल ब्याक–अफिस आउटसोर्सिङको गन्तव्य मात्र नरहेको स्पष्ट पार्दै बेलायती र नेपाली कम्पनीहरू एउटै विश्वव्यापी कार्यप्रवाहमा जोडिएर समयको अन्तरलाई अवसरमा बदलिरहेको बताए ।

बेलायतले नेपालको सार्वजनिक तथा निजी प्रविधि क्षेत्रसँग गरेका पाँच ठोस सहकार्य प्रस्तुत गर्दै उनले निर्वाचन आयोगसँग ‘टिङटिङ’ एपमार्फत तथ्य–जाँच, नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र नामीसँग एआईमा आधारित ऊर्जा पूर्वानुमान, विश्व बैंकसँगको सार्वजनिक खरिद अन्तर–सञ्चालन प्रणाली, भोटेकोशी बाढीपछिको मोबाइल ‘सेल ब्रोडकास्टिङ’ पूर्वसूचना र युथ इनोभेसन ल्याबसँग ‘सूचक आईटी’मार्फत विपद् व्यवस्थापनमा काम भइरहेको जानकारी दिए । प्रविधि र एआईले भौगोलिक, वर्गीय र आर्थिक असमानता हटाउँदै समावेशिताको इन्जिनका रूपमा काम गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए ।

स्विट्जरल्यान्डकी राजदूत डा. ड्यानियल म्युली मोन्टेलियोनीले ज्युरिखमा सम्पन्न नास–आईटी रोड–शोले नेपालको बढ्दो डिजिटल प्रतिभा र स्विट्जरल्यान्डको नवप्रवर्तनशील प्रविधि तथा भेन्चर क्यापिटल इकोसिस्टमलाई जोड्ने पुलको काम गरेको बताइन् । नेपाल–स्विट्जरल्यान्ड कूटनीतिक सम्बन्धको ७० औँ वर्षगाँठको सन्दर्भमा परम्परागत विकास सहायताबाट आर्थिक साझेदारी, लगानी, सीप र बजार पहुँचतर्फ सहकार्य रूपान्तरण भइरहेको उनले उल्लेख गरिन् ।

राजदूत मोन्टेलियोनीले नास–आईटी, नेपाल खुला विश्वविद्यालय र स्विस कन्ट्याक्टको सहकार्यमा सञ्चालित ‘इन्डस्ट्री इन्टिग्रेटेड डिग्री’, ‘नेपाल इम्प्याक्ट इन्भेस्टिङ कम्युनिटी’ र ‘डिजी नेपाल’ परियोजनामार्फत दक्ष जनशक्ति उत्पादन, पुँजी पहुँच र स्विस कम्पनीहरूसँग सह–सिर्जनालाई प्रोत्साहन गरिएको बताइन् । साथै, कोइराला इन्स्टिच्युट र जेनेभा विश्वविद्यालयको सहकार्यमा सर्पको टोकाइ पहिचान गर्ने एआई एप र विपद् पूर्वसूचना प्रणालीमा भइरहेको कामको चर्चा गर्दै उनले सन् २०२६ जुनमा जेनेभामा हुने एआई शिखर सम्मेलन ‘ब्रिजिङ इनोभेसन एण्ड ट्रस्ट’मा नेपाली प्रविधि कम्पनीहरूलाई सक्रिय सहभागी हुन आह्वान गरिन् । नेपालले प्रविधि र साइबर सुरक्षाका नीतिगत आधार मजबुत बनाए विश्व बजारमा आफ्नै एआई समाधान निर्यात गर्न सक्ने विश्वास उनले व्यक्त गरिन् । कार्यक्रममा युरोपेली संघको सहयोगमा सञ्चालित ‘स्टार्टअप प्याभिलियन’मा स्वदेशी नवप्रवर्तनहरूको प्रदर्शनीसमेत गरिएको थियो ।