यमुना श्रेष्ठ, MD, Cimex BYD
ADVERTISEMENT
अहिले नेपालमा EV निकै hot topic बनेको छ। EV को बारेमा सबैले बोल्नु राम्रो कुरा हो। तर कहिलेकाहीँ हामीले पर्याप्त अध्ययन र अनुसन्धान नगरी आफ्नो धारणा बनाउने र अरूलाई पनि त्यही धारणा सुनाउने गरेको देखिन्छ। त्यसैले EV को विषयमा बोल्दा अलि अध्ययन गरेर, तथ्य बुझेर र दीर्घकालीन सोचका साथ बोलौँ भन्ने मेरो आग्रह हो।
ADVERTISEMENT
EV किन्दा सबैभन्दा धेरै सोधिने प्रश्न हुन्छ—“Battery को warranty कति वर्ष हो?”
तर मेरो विचारमा प्रश्न यतिमै सीमित हुनु हुँदैन।
Warranty सकियो भन्दैमा battery को जीवन सकिँदैन। Warranty एउटा निश्चित अवधिसम्म manufacturer ले दिने guarantee हो; battery को वास्तविक उपयोगी जीवन त्यसपछि पनि रहन सक्छ।
उदाहरणका लागि, हामीले सन् 2016 मा नेपाल ल्याएको BYD e6 आज पनि बजारमा चलिरहेको छ र राम्रो अवस्थामा करिब 300–350 km सम्म range दिइरहेको उदाहरण हामीसँग छ। त्यसैले EV battery लाई केवल warranty को वर्षसँग जोडेर हेर्नु उचित हुँदैन।
अर्को उदाहरण पनि छ। हामीले CIAA मा 24 वटा street light जडान गरेका थियौँ, जसको warranty केवल 4 वर्षको थियो। तर अहिले पनि ती street lights चलिरहेका छन्, नियमित maintenance को ठूलो आवश्यकता परेको छैन, र करिब 15 वर्ष पुग्न लाग्दा पनि प्रयोगमा छन्।
यसले एउटा कुरा स्पष्ट गर्छ—
Warranty समाप्त हुनु र product को जीवन समाप्त हुनु एउटै कुरा होइन।
अब नेपालले अझ अगाडि सोच्नुपर्छ।
हामीसँग विश्वकै राम्रो renewable energy source मध्ये एक जलविद्युत् छ। भविष्यमा EV बाट प्रयोग हुने battery हरूको first life सकिएपछि तिनलाई तुरुन्तै waste का रूपमा हेर्नुभन्दा second-life battery का रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने विषयमा नेपालमै गहिरो research गर्नुपर्छ।
उदाहरणका लागि:
EV Battery → Second Life → Energy Storage → Hydropower Integration
वर्षायाममा नेपालमा जलविद्युत् उत्पादन धेरै हुन्छ। त्यस्तो surplus electricity लाई charging तथा energy storage system सँग जोड्न सकिन्छ। EV बाट निकालिएका usable batteries लाई पनि appropriate testing र grading पछि stationary energy storage मा प्रयोग गर्ने सम्भावना खोज्न सकिन्छ।
त्यसैले अबको बहस केवल
“EV battery कति वर्ष टिक्छ?”
भन्ने होइन।
बहस हुनुपर्छ—
“Battery को पूरा life-cycle कसरी व्यवस्थापन गर्ने?”
“Second-life battery कहाँ प्रयोग गर्ने?”
“Battery recycling नेपालमै कसरी गर्ने?”
“नेपालको hydropower लाई EV ecosystem सँग कसरी जोड्ने?”
“आयातकर्तादेखि manufacturer सम्मको battery responsibility कसरी निर्धारण गर्ने?”
यी विषयमा सरकारले private sector, automobile industry, universities, engineers, hydropower experts र battery technology experts लाई एउटै ठाउँमा राखेर research-based policy बनाउन आवश्यक छ।
मेरो विचारमा नेपालले अरू देशको policy मात्र हेरेर EV नीति बनाउने होइन, नेपालको आफ्नै आवश्यकता र हाम्रो hydropower potential लाई आधार बनाएर EV policy बनाउनुपर्छ।
हामीसँग जलविद्युत् छ।
हामीसँग EV को बढ्दो बजार छ।
हामीसँग नयाँ प्रविधि छ।
अब यी तीनवटालाई जोडेर नेपालका लागि नयाँ energy ecosystem बनाउन सकिन्छ।
त्यसैले EV को विषयमा बोलौँ, बहस गरौँ—तर अलि बढी अध्ययन गरेर, तथ्यमा आधारित भएर र 15–20 वर्ष अगाडिको नेपाललाई हेरेर बोलौँ।
EV केवल एउटा गाडी होइन।
यो नेपालको clean energy, hydropower, technology र future economy सँग जोडिएको ठूलो अवसर हो।
