काठमाडौँ – पेरिस ओलम्पिकमा महिला बक्सिङ खेलमा ठूलो विवाद उत्पन्न भएको छ । पेरिस ओलम्पिकमा अल्जेरियाकी महिला बक्सर इमान खलिफसँग खेलिरहकी इटालियन महिला बक्सरले ४६ सेकेण्डमा खेल छाडिन् ।

ADVERTISEMENT

इटालियन महिला बक्सर एन्जेला कारिनीले रिङमा प्रवेश गरेको ४६ सेकेन्डमै खलिफविरुद्धको खेल छाडिन् । ‘मैले आफ्नो जीवन बचाउनु पर्यो,’ उनले खेल पछि भनिन्।

ADVERTISEMENT

# # #

गत वर्षको विश्व च्याम्पियनसिपमा निर्धारित मापदण्ड पूरा नगरेको कारण सहभागी हुन नपाउने पेरिस ओलम्पिकका दुई खेलाडीमध्ये खलिफ पनि पर्छन् । तर यसपटक यी दुवै खेलाडीले पेरिस ओलम्पिक खेल्ने अनुमति पाएका छन् ।

अल्जेरियाकी बक्सर इमान खलिफ रातो जर्सीमा दायाँतर्फ । साथमा उनीसँग पराजित इटालीकी बक्सर एन्जेला कारिनी निलो जर्सीमा ।

अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीले वेल्टरवेट विधामा खेल्ने खालिफको शरीरमा टेस्टोस्टेरोनको मात्रा बढेको कारण भारतमा हुने प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको बताएको छ । यो हर्मोन पुरुषमा पाइन्छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक समिति विश्व च्याम्पियनसिपको आयोजक होइन।

२५ वर्षीय खलिफ ओलम्पिक खेलको पहिलो राउण्डमा बाई पाएर रिङमा प्रवेश गर्दा दर्शकमा रहेका अल्जेरियन फ्यानले ताली बजाएर स्वागत गरेका थिए ।

ती ४६ सेकेन्डमा के भयो ?

खेल सुरु भएको ३० सेकेन्डमा प्रतिद्वन्द्वी खलिफबाट अनुहारमा मुक्का खाएपछि करिनी आफ्नो हेडगियर समायोजन गर्न कोच भएको ठाउँमा गइन्।

खेल फेरि सुरु भएको केही सेकेन्डमा, उनी आफ्नो कुनामा फर्किन् र लड्न अस्वीकार गरिन्। यसपछि, खलिफलाई विजेता घोषित गर्नेबित्तिकै करिनीले भनिन्, ‘यो ठीक होइन।’

खेलपछि मिडियालाई सम्बोधन गर्ने क्रममा करिनीको आँखामा आँसु थियो ।

‘मैँले खेल समाप्त गर्न सकिनँ,’ करिनीले बीबीसी स्पोर्टलाई बताइन्, ‘मेरो नाकमा अत्याधिक पीडा भयो र यो अनुभव पछि मैले आफूलाई महिलाको हैसियतमा भएको अनुभव र परिपक्वताका आधारमा मेरो देशले यसमा कुनै आपत्ति नमान्ने ठानेँ । बुवाले पनि गलत मान्नुहुने छैन । तर, म रोकिएँ । मैँले आफैलाई रोक्न भनें।’

उनले थपिन्, ‘यो मेरो जीवनभरको लागि यादगार खेल हुन सक्थ्यो तर त्यसबेला मैँले आफ्नो ज्यान जोगाउनु परेको थियो ।’

करिनीले भनिन्, ‘म डराएको थिइनँ । रिंगमा मलाई कत्ति पनि डर थिएन। प्रहार गर्दा पनि मलाई डर लागेन । तर यसपटक सबै कुराको अन्त्य हुनैपर्छ । मैले खेल समाप्त गरें किनभने म अगाडि लड्न असमर्थ थिएँ।’

इटालीका प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनीले इटालियन मिडियालाई भनिन्, ‘समानताको आधारमा प्रतिस्पर्धाको अर्थ हुन्छ। मेरो अनुसार यसमा समानताको आधारमा केही थिएन ।’

को हुन् इमान खलिफा ?

२५ वर्षीय मुक्केबाज इमान खलिफ अल्जेरियाको टियारेट निवासी हुन् । युनिसेफको ब्रान्ड एम्बेसेडर खलिफले हालसम्म ५० खेल खेलेका छन् र नौ वटा मात्र हारेका छन् ।

खलिफको बुबा सुरुमा उनको बक्सिङको विरुद्धमा थिए । किनभने उनी महिलाहरू बक्सिङमा प्रवेश गर्ने विरुद्ध थिए। खलिफले २०१८ मा विश्व च्याम्पियनसिपमा डेब्यु गरेकी थिइन् तर उनी यहाँ १७ औं स्थानमा पुगिन्। २०१९ मा उनी नवौं स्थानमा थिइन्।

२०१९ मा, उनी १९औं स्थानमा उभिइन् । २०२१ टोकियो ओलम्पिकमा उनी क्वार्टरफाइनलमा आयरल्यान्डकी केली ह्यारिङटनसँग पराजित भइन्।

एमी ब्रोडथ्रस्टसँग हारेर उनी महिला विश्व बक्सिङ च्याम्पियनसिपमा दोस्रो स्थानमा रहेकी थिइन् । उनले २०२२ अफ्रिकी च्याम्पियनसिप, मेडिटेरेनियन गेम्स र २०२३ अरब खेलहरूमा स्वर्ण पदक जितेकी छिन्।

निर्णयको आलोचना

अन्तर्राष्ट्रिय बक्सिङ संघको मनमानी निर्णयको आइओसीले आलोचना गरेको छ । बिहीबार जारी गरिएको नयाँ विज्ञप्तिमा, अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक संघको बक्सिङ निकायले आईबीएको आलोचना गरेको छ र खालिफ र लिन आईबीएको हतार र मनमानी निर्णयको शिकार भएको बताएको छ।

आईओसीले खलिफ र लिनलाई कुनै विशेष प्रक्रिया बिना नै सन् २०२३ को विश्व च्याम्पियनसिपबाट बाहिर राखिएको थियो । यी दुई खेलाडीविरुद्ध देखिएको आक्रोश अन्तर्राष्ट्रिय बक्सिङ संघको मनमानी निर्णयको परिणाम हो । जुन कुनै उचित प्रक्रिया बिना नै लिइएको थियो ।

यी खेलाडीहरू धेरै वर्षदेखि ठूला प्रतियोगिताहरूमा भाग लिइरहेका छन् भन्ने कुरामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। यो बक्सिङमा सुशासनको विरुद्ध हो।

‘बक्सिङको लागि धेरै नराम्रो’

बीबीसी रेडियो फाइभ बक्सिङ विश्लेषक स्टिभ बन्सले बक्सिङका लागि यो निकै नराम्रो भएको बताए । उनले भने, ‘ओलम्पिकमा बक्सिङको भविष्यबारे छलफल भइरहेका बेला यस्तो भएको हो । मलाई लाग्छ यसले ओलम्पिकमा बक्सिङलाई चोट पुर्याएको छ।’

यस खेलमा रोचक कुरा के छ भने खलिफका केही पुराना प्रतिद्वन्द्वी, युरोपेली च्याम्पियन र विश्व च्याम्पियनले भनेका छन् कि खलिफ धोकेबाज होइनन् । करिनीले भनिन्, ‘मलाई खलिफको लागि नराम्रो लाग्छ र तपाईलाई पनि उसको लागि नराम्रो लाग्छ। उनी केही कुराको बिचमा फसेकी छिन् । यो भयानक छ र यो अझै समाप्त भएको छैन।’

खलिफको अर्को खेल शनिबार हङ्गेरियन बक्सर अन्ना लुका हमोरीसँग हुनेछ। यदि खलिफले त्यो खेल जितिन् भने पेरिस ओलम्पिकमा उनको पदक पक्का हुनेछ। हमोरीले बीबीसी स्पोर्ट्सलाई भनिन् कि जे भए पनि उनको मानसिकता हार स्वीकार नगर्ने हालको छ । जब करिनीले खेल बिचमै छाडेकी थिइन्, उनले यो आफ्नो रोजाइ भएको बताएकी थिइन् ।

उनले भनिन्, ‘म वाचा गर्न सक्छु कि म अन्तिमसम्म लड्नेछु, त्यसपछि जे भए पनि । मलाई थाहा छैन सत्य के हो, इमानदार भएर भन्दा मलाई मतलब छैन। म मात्र जित्न चाहन्छु।’

यस विषयमा जनता के भनिरहेका छन्

ह्यारी पोटर शृंखलाकी लेखिका जेके रोलिङले खलिफ मुद्दामा टिप्पणी गरेकी छन्। उनले सोसल मिडिया प्लेटफर्म एक्समा लेखेकी छन्, ‘के कुनै तस्विरले हाम्रो नयाँ पुरुष आन्दोलनलाई यति राम्रोसँग प्रस्तुत गर्न सक्छ ? एक जना पुरुषको कृत्रिम हाँसो जसलाई थाहा छ कि उसलाई पुरुषवादी खेलकुद प्रतिष्ठानको संरक्षण छ। उसले त्यो महिलाको टाउकोमा मुक्का हानेर मजा लिन्छ। उसले ती महिलाको पीडाको आनन्द लिइरहेको छ जसको आकांक्षा उसले चकनाचुर पारेको छ।’

तर, उनको भनाइको विभिन्न क्षेत्रमा आलोचना पनि भइरहेको छ ।

खलिफ विवादमा भारतीय क्रिकेटर हरभजन सिंहले लेखेका छन्, ‘मेरो विचारमा यो अनुचित हो।’ ओलम्पिकमा यो घटना र खेलको समीक्षा हुनुपर्छ।’

बीबीसी हिन्दीबाट ।