शासन प्रणालीको चुनौती र समाधान : स्थायित्वका लागि नयाँ दिशा

– नन्दी केशर पौड्याल

नेपालमा वर्तमान शासन प्रणालीका कमजोर पक्षहरूलाई उपयोग गर्दै केही व्यक्तिहरू समाजमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न सक्रिय देखिन्छन्। दुर्गा प्रसाई, हर्क साम्पाङ, रबि लामिछाने र कुलमान घिसिङ जस्ता नामहरू सामाजिक सञ्जालमा प्रख्यात छन्। यिनीहरूले आफूलाई परिवर्तनका संवाहकका रूपमा प्रस्तुत गर्दै पुराना दल र नेताहरूको भ्रष्टाचार र असक्षमता औंल्याएर आम जनतालाई आफ्नो पक्षमा तान्ने प्रयास गरिरहेका छन्। यद्यपि, यिनीहरूको मुख्य उद्देश्य प्रणालीको दोष औंल्याउँदै जनमानसमा विद्रोहको भावना पैदा गर्नु हो कि भन्ने प्रश्न उठेको छ।

सामाजिक सञ्जालको प्रभावकारी उपयोग गर्दै यिनीहरूले शासन प्रणालीप्रति अविश्वास फैलाउने काम गरिरहेका छन् । पुराना दल र नेताहरूलाई भ्रष्टाचारमा डुबेको र परिवर्तन गर्न असक्षम देखाउँदै यिनीहरूले नयाँ विकल्पको वकालत गरिरहेका छन्। यो रणनीति जनतामा लोकप्रिय देखिए पनि यसले नेपालको वर्तमान शासन प्रणालीमा गहिरो चुनौती खडा गरेको छ।

प्रणालीका कमजोर पक्षहरू

नेपालको वर्तमान शासन प्रणालीमा धेरै जटिलता छन्। संघीयता कार्यान्वयनमा देखिएका असफलताहरू, समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीका अपारदर्शी पक्षहरू, र धर्मनिरपेक्षताको विवादास्पद प्रयोगले जनतामा निराशा पैदा गरेको छ। पुराना दलहरूको असक्षमता र भ्रष्टाचारले गर्दा यस्ता नयाँ पात्रहरूले जनताको ध्यान आकर्षण गर्न सकेका छन्।

तर, यिनीहरूले पनि आफ्नो छवि राम्रो देखाउन मात्र प्रयास गरेका छन्। उदाहरणका लागि, कुनै ठोस नीति वा योजना बिना नै शासन व्यवस्थालाई दोषारोपण गर्नु, आलोचनात्मक भए पनि समाधान प्रस्ताव नगर्नु, र सामाजिक सञ्जालमार्फत मात्र लोकप्रियता कमाउनु लामो समयसम्म टिक्न सक्ने रणनीति होइन।

समस्या समाधानका उपायहरू

देशको स्थायित्व र प्रजातान्त्रिक शासन प्रणालीलाई बलियो बनाउन निम्न सुधारहरू आवश्यक देखिन्छः

संविधान सुधार

संविधानमा सुधार गर्दै संघीयताको पुनर्विचार गर्नु आवश्यक छ। प्रदेशहरूको खारेजीले प्रशासनिक खर्च घटाउन र प्रणालीलाई सरल बनाउन मद्दत गर्नेछ।

समानुपातिक प्रतिनिधित्वको पुनर्विचार

समानुपातिक प्रणालीमा भएको अपारदर्शितालाई हटाउँदै यो प्रणालीलाई पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउनुपर्छ।

धार्मिक स्थायित्व

नेपाललाई हिन्दु राष्ट्रको रूपमा पुनःस्थापित गर्ने विषयमा बहस गर्न आवश्यक छ। यसले धार्मिक विवादलाई अन्त्य गरी जनताको भावनालाई सम्बोधन गर्न सक्छ।

पुराना दलहरूको आत्ममूल्यांकन

पुराना दलहरूले आफैंभित्र सुधार ल्याउँदै जनताको विश्वास पुनःस्थापित गर्नुपर्छ। भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि कठोर नीति लागू गरी जनतामाझ उत्तरदायी बन्नुपर्छ।

सामाजिक सञ्जालको नियमन

सामाजिक सञ्जालमा फैलिने गलत जानकारी र प्रचारलाई नियन्त्रण गर्न प्रभावकारी नीति ल्याइनुपर्छ। यसले तथ्यहरू मात्र सार्वजनिक गर्न र भ्रमको अन्त्य गर्न मद्दत गर्नेछ।

अन्त्यमा,
नेपाल अहिले संक्रमणकालीन अवस्थाबाट गुज्रिरहेको छ। पुराना दल र नेताहरूको कमजोरी र नयाँ अनुहारहरूको लोकप्रियताबीच मुलुकले ठूलो चुनौती सामना गरिरहेको छ। यस अवस्थालाई सुधार्न संविधानमा सुधार, प्रणालीको पुनर्विचार, र नेताहरूको उत्तरदायित्वपूर्ण व्यवहारको खाँचो छ।

देशलाई स्थायित्व र समृद्धिको मार्गमा डोर्याउन सबै पक्षले संयमित र उत्तरदायी भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ। जनताको भावनालाई सम्मान गर्दै दीर्घकालीन समाधान खोज्नैपर्ने बेला आएको छ। देशभक्त नागरिकका रूपमा हाम्रो उद्देश्य व्यवस्थाको परिमार्जन गरेर राष्ट्रिय एकता र प्रगतिका लागि योगदान गर्नु हो।