“तीज: शिव–पार्वतीको प्रेमको पर्व”

काठमाडौं– नेपाली हिन्दू महिलाहरूले हर्षोल्लासका साथ तीज पर्व मनाउँदै छन्। शिव–पार्वतीको प्रेम र समर्पणको प्रतीक मानिने यो चाड भाद्र शुक्ल द्वितीयादेखि पञ्चमीसम्म चार दिनसम्म विविध धार्मिक एवं सांस्कृतिक कार्यक्रमसहित मनाइन्छ।

विशेष गरी विवाहित महिलाहरूले आफ्ना पतिको दीर्घायु तथा सुखमय वैवाहिक जीवनको कामना गर्दै व्रत बस्ने र अविवाहित महिलाहरूले सुयोग्य वरको प्राप्तिका लागि पूजा–अर्चना गर्ने गर्छन्।

तीजको अघिल्लो दिन दर खाने चलन रहिआएको छ। माइती पक्षले छोरी–चेलीलाई घरमा बोलाई मिठा–मसिना परिकारहरू खुवाउने परम्परा रहेको छ। सेल रोटी, खिर, ढकने, केरा लगायतका परिकारहरू खाने गरिन्छ। दरपछि महिलाहरू राति अबेरसम्म गीत–सङ्गीतमा रमाउँछन्।

हरितालिका तीजको मुख्य दिन महिलाहरूले रातभर दर खाएपछि भोलिपल्ट पानीसमेत नखाई कठोर व्रत बस्छन्। उनीहरूले रातो पहिरन, चुरा, टिकालगायत सिंगारसज्जासहित शिव–पार्वतीको पूजा गर्दछन्। तीजको अन्तिम दिन ऋषि पञ्चमी मनाइन्छ, जसमा महिलाहरूले शारीरिक शुद्धिका लागि विशेष पूजा–विधि पूरा गर्छन्।

पछिल्लो समय आधुनिकताको प्रभावसहित तीजको स्वरूपमा केही परिवर्तन आए पनि यसको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व अझै पनि उत्तिकै जीवित रहेको छ। हिन्दू धर्मावलम्बी मात्र नभई अन्य धर्म र जातिका महिलाहरूले समेत यो पर्व हर्षोल्लासका साथ मनाउने गरेका छन्।

तीजले महिलाहरूबीच आपसी स्नेह, सौहार्द र भावनात्मक अभिव्यक्तिलाई स्थान दिएको छ। आफ्नो संस्कृतिप्रतिको गर्व र नयाँ पुस्तालाई परम्परासँग जोडी राख्ने माध्यमका रूपमा पनि तीजलाई लिइएको छ।